Osnovna škola „Bratstvo-jedinstvo“ u Odžaku

Osnovna škola u Odžaku je korišćena kao zatočenički objekat od 8. 5. do otprilike 13. 7. 1992. godine.

Logor je bio pod kontrolom HVO. Upravnik logora bio je Marko Pačak, a njegov zamenik Ante Golubović. Neki od stražara bili su pripadnici 102. Odžačke brigade HVO: Ferid Halilović, Josip Tolić, Jurica Božić, Šimo Topolovac, Ibrahim Ahmetović i Esad Hamzić i Bahrija Ahmetović. U logor su ulazili i pripadnici 108. brigade Zbora narodne garde kao i pripadnici „Vatrenih konja“, poznatih i kao „Crnokošuljaši“, koje je predvodio Tomo Đojić.

Škola je u svom sastavu imala fiskulturnu salu, iz koje se izlazilo u hodnik i dalje u učionice škole, kao i druge školske prostorije. U okviru fiskulturne sale nalazila se mala prostorija za sportske rekvizite.

Svi zatočenici su bili civili i 1. 7. 1992. godine ih je bilo 618. Većina ih je držana u fiskulturnoj sali, dok je jedna grupa držana u svlačionicama kraj kupatila. Žene i deca su par dana držani u učionicama na spratu, pre nego što su prebačene u privatne kuće u Odžaku i Novom Gradu.

Uslovi u logoru su bili loši. Sala je bila zagušljiva. Zatočenici nisu imali mogućnost presvlačenja veša i po nekoliko sedmica. Nije im bilo omogućeno kupanje, osim u slučajevima kada je i ono korišteno kao vid zlostavljanja. Tada su zatočenici prskani hladnom vodom iz šmrka u dvorištu logora. Bila je zabranjena upotreba WC, te su koristili kante, koje su ponekad i danima stajale u prostoriji u kojoj se stalno boravilo. Nisu dobijali dovoljno hrane i vode, a medicinska pomoć se pružala samo izuzetno.

Zatočenici su često fizički maltretirani i premlaćivani, bez ikakvog razloga. Premlaćivanje se dešavalo najčešće noću, nekada pojedinačno, a nekada su izvođeni u grupama. Premlaćivani su kundacima pušaka, letvama, palicama, šipkama, stolicama, delovima nameštaja. Tukli su ih upravnik i stražari logora, ali i pripadnici raznih paravojnih muslimanskih i hrvatskih formacija, i pripadnici regularne vojske Republike Hrvatske koji su imali slobodan pristup logoru.

Zatočenici su često prozivani po prezimenima. Drago Ninković je više puta prozvan sa ostalim članovima njegove porodice na premlaćivanje. Pripadnica Vojne policije HVO, Albina Terzić je sa još jednim pripadnikom HVO-a izvela Mileta Šišljagića i Stanka Rakića iz sale u hodnik škole, nakon čega ih je udarala policijskom palicom po ramenima i glavi. Boro Stojanović je izvođen najmanje pet puta iz sale i premlaćivan. Tuče su trajale od pola sata do sat vremena. Svedoku AB-2 je slomljeno rebro tokom premlaćivanja, a svedoku AB 1 dva zuba.

Stražar Josip Tolić se više puta zatrčao i udario Božidara Kršića nogom u prsa. Tolić je Krišića i Svedoka AB-1 terao da se zatrče i što jače glavom udare u tablu.

Zatočenici su bili prinuđivani da osoblje logora i starešine pozdravljaju pozdravom „za dom spremni“ i da pevaju hrvatske nacionalističke pesme po više sati. Mihajlo Kurešević je video nekoliko zatočenika kako padaju u nesvest od umora tokom pevanja. Radojica Rakić je video jednom prilikom u logor doveden nemački bokser, koje je Terzić huškala na zatočenike.

Vlado Dragojlović je bio da primoran da gleda „logorsku svadbu“, koju je organizovala Terzić je sa drugim pripadnicima HVO-a. Za mladu su odabrali jednu od zatvorenica, a za mladoženju Dragomira Nedića, koji su potom bili prinuđeni da simuliraju venčanje, dok su im se stražari smijali i rugali. Drugi zatočenici su određeni da budu matičar, muzička pratnja i kum, a ostali su morali da aplaudiraju. U jednom trenutku, „mladenci“ su odvedeni u učionicu, gde su primorani na seksualno nasilje.

U OŠ u Odžaku su ubijeni Rade Tomanović i Rade Derventić. Tomanović je odmah po dolasku pretučen, a potom vezan za stub odbojkaške mreže i od zadobijenih povreda do jutra preminuo. Dervenić zvani „Sila“ umro je od posledica premlaćivanja otprilike 4. 7. 1992. godine. Pretučen je cevima, stolicama, kundacima pušaka i drvenim štafnama. Dervenić je iz sale iznesen u hodnik gdje je umro na nosilima, u jakim bolovima, a na rukama svog sestrića Tešić Branka.

Neutvrđenog dana u maju, pripadnici HVO-a su iz grupe zatvorenika u fiskulturnoj sali izdvojili Petra Maričića zv. „Struja“ i odveli ga u nepoznatom pravcu, nakon čega mu se gubi trag.

U logoru su vršena brojna pojedinačna i grupna silovanja srpskih žena.

Zatočenici su odvođeni na prisilni rad na borbene linije, gde su primorani da kopaju rovove na području opštine Brod za potrebe hrvatske vojske i vojske HVO. Tom prilikom su mnogi ranjeni i poginuli.

Dana 4. 7. 1992. godine veća grupa zatočenika je razmenjena. Otprilike deset dana kasnije, kada su smage VRS krenule u osvajanje Odžaka, svi zatočenici su prebačeni u OŠ u Novom Gradu, a zatim u zatočeničke objekte u Bosanskom Brodu.

Povezano

Željko Tatić

Svedočio je u predmetu Halilović Ferid pred Osnovni sudom u Modriči. *** „Tatić Željko u svom iskazu navodi da su ga najviše tukli upravnik Golubović,

»

Osnovna škola u Novom Gradu

Logor u OŠ u Novom Gradu funkcionisao je kao zatočenički objekat otprilike 3 dana u julu 1992. godine, od otprilike 13. 7. 1992. godine do

»

Stoja Stanković

Bosanska Srpkinja iz Novog Grada. Imala je mentalni hendikep. Zatvorena je sa ostalim civilima u OŠ u Odžaku, nakon nakon neispoštovanog pregovora o iseljenju srpskog

»

Gojko Pajić

Svedočio je u predmetu Tolić Josip pred sudom BiH 6. 6. 2014. godine. Bosanski Srbin iz Novog Grada, bivši pripadnik JNA. Pripadnici Vojne policije HVO

»